Ocenianie kształtujące w edukacji wczesnoszkolnej

inspiracją do efektywnego działania

( z praktyki nauczyciela )

Praca nauczyciela wymaga ciągłego poszukiwania nowych rozwiązań dotyczących organizacji procesu nauczania. Doskonaląc swój warsztat pracy staramy się, by podejmowane działania sprawiły, że uczniowie będą uczyć się skutecznie i z przyjemnością, a zajęcia dostarczać im będą wielu wrażeń   i doznań.

Wdrożenie elementów oceniania kształtującego, to droga do sukcesu zarówno ucznia jak  i nauczyciela. Jest to wyzwanie, ale i zarazem ogromna satysfakcja z wykonywanej pracy, która w rezultacie przynosi oczekiwane efekty.

Z powodzeniem można zaobserwować i stwierdzić, że uczniowie:

  • są świadomi celów uczenia się,
  • wpływają na proces uczenia się,
  • otrzymują informację zwrotną od nauczyciela,
  • mają możliwość wzajemnego uczenia się,
  • uczą się współpracy,
  • mają motywację do nauki i angażują się w proces uczenia się,
  • mają możliwość odwoływania się do wiedzy już zdobytej,
  • dokonują samooceny,
  • zajęcia dostarczają im wielu wrażeń,
  • nie obawiają się popełnienia błędu.

Nauczyciel natomiast :

  • ma możliwość bieżącej obserwacji procesu uczenia się uczniów,
  • uzyskuje informację zwrotną od uczniów, w razie potrzeby indywidualizuje proces uczenia,
  • zauważa zwiększenie motywacji i zaangażowania uczniów,
  • samoocena dokonana przez uczniów pozwala kontrolować stan ich wiedzy i umiejętności,
  • ma satysfakcję z sukcesów osiąganych przez uczniów,
  • obserwuje zainteresowanie ocenianiem kształtującym zarówno u uczniów jak i rodziców, uczniowie uczą się nie dla stopni szkolnych, lecz ich sukcesem jest poczucie :

,,wiem, umiem, potrafię”.

Stwarzając atmosferę sprzyjającą uczeniu się mamy świadomość tego, że uczniowie są bardziej zaangażowani w proces uczenia się, wykazują się samodzielnością, umiejętnością współpracy oraz świadomym i odpowiedzialnym uczeniem się.

Doświadczenie i bogacenie warsztatu pracy poprzez studiowanie fachowej literatury pozwoliły mi na stworzenie ciekawych rozwiązań dotyczących oceniania kształtującego, które wykorzystuję w pracy z uczniami na zajęciach edukacji wczesnoszkolnej. Poniżej przedstawiam swoje propozycje.

 

 

Wizualne przedstawienie celu uczenia się i kryteriów sukcesu

w języku zrozumiałym dla ucznia

Proponuję wykonanie cegiełek, na których znajduje się skonkretyzowany cel lub cele lekcji. Cele przedstawiane są na początku zajęć (można je przypiąć na tablicy), przypominamy o nich w trakcie lekcji. Po ewaluacji zajęć, cele lekcji umieszczane są na schemacie budowli ,,zamku’’, ,,latarni”, „pociągu”, itp.

W ten sposób na oczach dzieci powstaje ciekawa praca plastyczna, a zarazem piękny sposób na zobrazowanie tego, co już sami potrafią, umieją i rozumieją.

 

WIZUALIZACJA CELÓW:

 

 

       

 

"BUDOWLE Z CEGIEŁKAMI CELÓW":

 

 

"Podróż do krainy wiedzy - pociąg"

 

   

 "Latarnia morska"

 

                                   "Zamek"

 

BUDOWLE (inny pomysł do wykorzystania):

-piramida,

-statek,

-samolot, itp.

 

ELEMENTY DODATKOWE: chmurki, ptaszki, okienka, kwiatki - uczniowie otrzymują je za aktywność  i przyklejają na wspólnej budowli.

 

Stosownie NACOBEZU (na co będę zwracać uwagę)

-formułowanie kryteriów oceny pracy ucznia

 

Uczeń musi wiedzieć co dokładnie będzie brane pod uwagę. Wyszczególnienie kryteriów oceny pracy ucznia – np. w formie pisemnej na kartce i przypięcie na tablicy, to dobry sposób na to, by uczeń mógł wykonać pracę tak, aby postawiony cel lekcji został zrealizowany.

NACOBEZU pomaga także uczniom w pracach domowych i w przygotowaniu się do sprawdzianu (uczeń wie czego dokładnie ma się nauczyć, co ma umieć, czego nauczyciel będzie od niego wymagał).

 

Monitorowanie na zajęciach procesu uczenia się i podsumowywanie procesu osiągnięcia celu

-„sygnalizator potrzeb dziecka”

Sygnalizatory, służą uczniom jako pomoc, która pozwala sprawnie nawiązać kontakt  z nauczycielem, dać mu konkretne informacje różnego rodzaju. Mogą to być sygnały dotyczące stopnia przyswojenia materiału, zaangażowania w lekcję, trudności, które podczas zajęć mogą się pojawić. To prosty sposób na sprawdzenie stanu wiedzy dziecka w czasie zajęć. Uczeń wskazując odpowiedni kolor „sygnalizatora”, tym samym informuje nauczyciela o swojej ewentualnej potrzebie pomocy.

Kolor zielony – „nie mam problemu, radzę sobie dobrze ”

Kolor żółty – „potrzebuję niewielkiej pomocy, pomoże mi kolega”

Kolor czerwony– „nie radzę sobie, potrzebuję pomocy nauczyciela”

„Sygnalizator” można wykonać we własnym zakresie wykorzystując kolorowe kartki techniczne we wskazanych wcześniej kolorach. Aby nasza pomoc dydaktyczna służyła na dłużej proponuję zabezpieczyć ją folią laminującą.

              

 

 

 

 

Kto ma głos?

Na zajęciach nauczyciele kierując pytania do uczniów z reguły wywołują do odpowiedzi tych zgłaszających się. Aby jednak zaangażować w proces myślenia wszystkich uczniów można zastosować losowanie. Do tego celu wykorzystałam szpatułki, na których napisałam imiona dzieci. Uczniowie bardzo lubią ten sposób odpytywania, często sami losują.

    

 

 

 

 

                Pracę z ocenianiem kształtującym można wzbogacić o to, co atrakcyjne dla małych dzieci. Kolorowy pociąg, czy „rosnąca z lekcji na lekcję wieża z celami” jest dla nich nie lada atrakcją. Same tworzą coś, co sprawia im radość a zarazem uczy i motywuje do nauki.

Opracowanie: mgr Maria Gniecka

 

 

 

Bajkoterapia - „skuteczna jak lekarstwo”

(praktyczne wskazówki)

              

U dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym często można zaobserwować różne stany emocjonalne. Borykają się one z wahaniami nastrojów, czasami czują się zagrożone, czegoś się boją, mają obawy, nie mogą zaakceptować nowego środowiska, popadają w konflikty z rówieśnikami, etc. W związku z tym pojawiają się problemy, z którymi często nie możemy sobie poradzić. Nie radzi sobie samo dziecko, jego rodzic, jak również nauczyciel. Problem narasta z dnia na dzień i z czasem się pogłębia.

Co robić w takiej sytuacji? Jaką zastosować metodę?

               Najlepiej sięgnąć po bajki terapeutyczne. Spotkałam się ze stwierdzeniem, że „bajki tego typu leczą”. Sama zapewniam, że pomagają. Od pewnego już czasu wykorzystuję je w swojej pracy dydaktyczno-wychowawczej z rezultatem. Bajkoterapia jest sprawdzoną i skuteczną metodą pracy z emocjami dzieci.

Z bajkoterapii korzystać mogą wszyscy, nie tylko specjaliści (terapeuci), ale nauczyciele i rodzice. Rola bajek terapeutycznych jest znacząca. Bajkoterapia jest świetną metodą pracy z dzieckiem oraz doskonałą pomocą w redukowaniu lęków charakterystycznych dla dzieci na tym etapie rozwojowym.

Bajki terapeutyczne to „historie niezwykłe, świadomie tak skonstruowane i napisane, by dzieci odnajdywały w nich cząstkę siebie, swoich uczuć, emocji, konkretnych problemów, z którymi się borykają”. Pozwalają zrozumieć dzieciom, że ich problemy nie są odosobnione, że inne dzieci odczuwają takie same troski, rozterki, emocje. Najmłodsi czytelnicy mogą utożsamić się z bohaterem i przeżyć z nim daną historię. Bajki także wspierają, bo pokazują dziecku, że inni też przeżywają takie uczucia. Dają mu również poczucie bezpieczeństwa, gdyż zawierają wiele wskazówek pomocnych w poradzeniu sobie z problemem. Budują wiarę w siebie, we własne możliwości w przezwyciężaniu trudności, pokazują, że z każdego kłopotu jest jakieś wyjście i można sobie z nim poradzić.

 

Świat bajek swoim przekazem zaczarowuje i odmienia dziecko. Pobudza jego ciekawość, staje się bliższy jego sercu, dzięki czemu lepiej radzi sobie ono ze swoimi problemami. Wykorzystując bajki do celów terapeutycznych, oddziałujemy nie tylko na zmianę postawy dziecka, ale również na jego wyobraźnię.

Wyróżnia się trzy rodzaje bajek terapeutycznych:

– relaksacyjne,

– psychoedukacyjne,

– psychoterapeutyczne.

Celem bajki relaksacyjnej jest uspokojenie, wyciszenie dziecka, wprawienie go w stan odprężenia, koncentracji oraz regulowanie jego rytmu pracy i zabawy.

Bajka psychoedukacyjna z kolei ma za zadanie wprowadzić zmiany w zachowaniu dziecka, wskazać mu nowe wzory postępowania oraz reagowania emocjonalnego, poszerzyć jego samoświadomość poprzez ukazanie innego spojrzenia na sytuację lękową.

Bajki psychoterapeutyczne natomiast służą redukowaniu lęku, poczucia wstydu, winy, zażenowania, poniżenia, gniewu czy złości, a więc uczuć związanych z negatywnymi doświadczeniami.

Z tego typu bajkami pracować można zarówno w szkole jak i w domu. Terapia zadziała wówczas ze zdwojoną siłą. Współpraca szkoły i środowiska rodzinnego ma tu bowiem ogromne znaczenie. Taka forma terapii może być wsparciem dla dzieci z zaburzeniami nerwicowymi, lękowymi oraz dla dzieci nadpobudliwych czy też wycofanych. Może okazać się także skutecznym narzędziem w rękach rodziców, którzy próbują zakorzenić w dziecku pewne zasady np. tolerancji, przyjaźni, uczciwości, itd.

Warto zatem jeszcze raz podkreślić, że bajki terapeutyczne zwane także „bajkami- pomagajkami” są narzędziem rozwijającym w dzieciach wrażliwość, empatię, umiejętność wnioskowania, porównywania, rozumienia metafor, wyrażania swoich emocji i rozwiązywania problemów. Dodatkowo, słuchanie i omawianie bajek wzbogaca zasób słownictwa dziecka i pomaga w nauce prawidłowego formułowania myśli, zdań i swoich opinii.

Bajki terapeutyczne są ogólnodostępne. Można znaleźć je na stronach internetowych, bądź skorzystać z zasobów naszej szkolnej biblioteki.

Opracowanie: mgr Maria Gniecka

 

Bibliografia

Ibisz K., Gruszczyńska A. (i in.), Bajkoterapia, czyli dla małych i dużych o tym, jak bajki mogą pomagać.

Molicka M., Bajkoterapia. O lękach dzieci i nowej metodzie terapii.

Jakubczak K. „Bajkoterapia jako metoda pracy z dzieckiem w wieku przedszkolnym”.

 

 

Co robić, gdy mamy uczniów o zróżnicowanym tempie pracy?

Jak pracować z nimi na lekcji?

Dobre praktyki w edukacji wczesnoszkolnej

Pracując z uczniami na zajęciach obserwujemy często różnorodne tempo ich pracy. Niektórzy działają bardzo szybko, inni potrzebują dużo więcej czasu na wykonanie zadania, a jeszcze inni wręcz nie kończą podjętego działania. Taka sytuacja zakłóca nam tok lekcji i stanowi poważny problem.

Dziecko, które pracuje wolno jest zdenerwowane, czasami się zniechęca. Z kolei uczeń, który ukończył pracę przed czasem jest z reguły niecierpliwy, popędza rówieśników, itp. Można by tu przytaczać szereg różnych przykładów.

Taka sytuacja jest sygnałem dla nauczyciela, by podjął odpowiednie kroki i zapobiegał w przyszłości tego typu zdarzeniom. Uczeń z wolnym tempem pracy musi bowiem mieć zapewnione warunki do zakończenia podjętego działania. Uczeń, który z kolei wykonał zadaną pracę nie może pozostawać bez zajęcia. Mówiąc dosadnie, nie może się nudzić na lekcji i marnować cennego czasu.

Dobrym rozwiązaniem takiej sytuacji jest przygotowanie zadań o rożnym stopniu trudności do pracy indywidualnej dzieci, tworzenie grup mieszanych (łączenie w nich uczniów słabszych z tymi bardziej zdolnymi). Przytoczone powyżej sposoby radzenia sobie ze zróżnicowaną pracą uczniów na zajęciach są jednak powszechnie nam już znane i stosowane przez nauczycieli.

Co więc robić by było inaczej, by nasza praca przebiegała bez zakłóceń, by lekcja była dla uczniów atrakcyjna, a czas w pełni efektywnie wykorzystany?

Poniżej przedstawię rozwiązanie, które stosuję w swojej pracy z uczniami. Zachęcam gorąco do podjęcia tego wyzwania. Proponuję przygotować „Kuferek zadań dodatkowych”. Organizujemy go według własnego pomysłu. Można tu skorzystać z gotowego kuferka lub samemu wykonać go używając do tego celu kartonu lub różnych pudełek.

 

W „kuferku” (w szufladkach, bądź specjalnych przegrodach) umieszczamy szereg zadań o różnorodnej tematyce: matematycznej, przyrodniczej, polonistycznej. Mogą to być także krzyżówki, zagadki, rebusy, itp.

Omawiamy wcześniej z uczniami na jakiej zasadzie mogą korzystać z „kuferka” i jaką rolę pełni on w klasie. Wówczas wszystko przebiega zgodnie z naszym planem:

1. Dziecko z szybkim tempem pracy, po skończeniu ćwiczenia, ma możliwość wykonania dodatkowego zadania z „kuferka” (zagospodarowuje maksymalnie czas ).

2. W tym samym momencie dziecko wolniejsze kończy spokojnie swoją pracę ( nie pracuje pod presją czasu ).

3. Nauczyciel z kolei ma czas, by pomóc uczniowi, który tej pomocy od niego oczekuje.

Tym sposobem problem ze zróżnicowanym tempem pracy uczniów na lekcji mamy rozwiązany.

Pamiętajmy jednak, by z „kuferka” mogły korzystać także inne dzieci., nie tylko te szybko pracujące. Musimy więc organizować w klasie różne sytuacje, w których „kuferek” będzie dostępny dla wszystkich uczniów. Świetnie sprawdza się on zatem np. w czasie zajęć powtórzeniowych lub podczas pracy w grupach.

„Kuferek zadań dodatkowych”, kryje w sobie wiele „wyzwań i niespodzianek”. Jest dla dzieci, zwłaszcza w młodszym wieku szkolnym dodatkową atrakcją. Budzi zainteresowanie uczniów, wyzwala chęć skorzystania z niego, chociażby dlatego, by zaspokoić swoją ciekawość.

Nauczyciel musi zadbać o to, aby „kuferek” był zawsze wypełniony różnorodnymi zadaniami. Musi też systematycznie kontrolować i sprawdzać ćwiczenia wykonane przez uczniów i nagradzać dzieci za podjęcie dodatkowego trudu.

Mam świadomość tego, że jest to dla nauczyciela dodatkowa praca, ale jak wspomniałam wcześniej przynosi rezultaty, daje ogromną radość i satysfakcję.

Kiedy nasi uczniowie chętnie sięgają po dodatkowe wyzwania, a zadania znikają z kuferka „jak ciepłe bułeczki”, mamy poczucie sensu swojej pracy. Zdajmy sobie wówczas sprawę z tego, że osiągamy zamierzony cel.

Opracowanie: mgr Maria Gniecka

konopnickam

 
 

"Ludzie to anioły z jednym skrzydłem, dlatego aby się wznieść, musimy się trzymać razem".

Maria Konopnicka

Licznik odwiedzin

Dzisiaj 8

Wczoraj 36

Wizyt w tym tygodniu 132

Wizyt w tym miesiącu 362

Łącznie wizyt 58839